آغاز عصر جدید بازار مالی ایران!

باید از آغاز عصری جدید در رهبری بازار مالی توسط بانک مرکزی صحبت کرد.

به گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، بانک مرکزی ایران تحت مدیریت عبدالناصر همتی اخیراً یک ابزار جدید مالی را در دستور کار قرار داده است تا بتواند وضعیت اقتصادی فعلی را بهتر مدیریت کند اما بانک مرکزی در این راه چه‌قدر موفق خواهد بود و تأثیر این اقدام جدید تا چه اندازه خواهد بود؟
شورای پول و اعتبار به عنوان بالاترین نهاد تصمیم‌گیری مالی روز ۲۶ اردی‌بهشت به بانک مرکزی اجازه داد تا برای نخستین بار در تاریخ مبادلات مالی ایران وارد عملیات بازار باز (OMO) شود.
بانک‌های مرکزی دنیا نزدیک به یک قرن است که از عملیات بازار باز استفاده می‌کنند تا به طور مستقیم بر جریان تأمین مالی اثر بگذارند و در نتیجه بر نرخ بهره و تورم اثر بگذارند. این عملیات بر خرید یا فروش اوراق بهادار به خصوص اوراق قرضه دولتی در بازار باز اثرگذار است.
از لحاظ نظری، عملیات بازار باز می‌تواند از طریق سیاست‌های پولی انقباضی یا انبساطی در کنترل جریان تأمین مالی تأثیرگذار باشد که به ‌تناسب با خرید و فروش اوراق بهادار بر کاهش یا افزایش مجموع سرمایه در گردش اثرگذار خواهد بود. تغییرات در برنامه‌های تأمین مالی به طور غیرمستقیم بر بهره ‌بانکی کوتاه‌ مدت و نرخ تورم تأثیرگذار خواهد بود و در مجموع بر نرخ بهره در کشور تأثیر می‌گذارد.
این گزارش در ادامه می‌نویسد: به نظر می‌رسد که این اقدام برای وضعیت فعلی اقتصاد ایران که با خیلی از مسایل درگیر است راه‌حل خوبی باشد و راه‌کاری برای حل چالش نرخ بهره بانکی و نرخ تورم محسوب شود. به همین دلیل است که مقامات و کارشناسان از تصمیم بانک مرکزی برای ورود به عملیات بازار باز تمجید کرده‌اند. رییس بانک مرکزی ایران هم‌چنین ابراز اطمینان کرده است که عملیات بازار باز در دست‌رسی به اهداف خود موفق خواهد بود و تأثیر ویژه آن در کنترل نرخ بهره و نرخ تورم را در چارچوب‌های مدنظر سیاست گذاران مورد تأکید قرارداده است.
اجرای موفق عملیات بازار باز شاید تنها راهی باشد که بانک مرکزی بتواند از طریق آن نرخ بهره را مدیریت کند. در طول چند سال گذشته نهادهای ناظر در کنترل وضعیت متلاطم نرخ بهره چندان موفق نبوده‌اند. مشکلات تأمین اعتبار و سایر مشکلات سیستم بانکی، بانک‌های کشور را به این سمت سوق داده است تا در غیاب سیستم‌های مدرن درآمدزایی، با ارایه‌ی نرخ بهره بالاتر نسبت به جذب سپرده‌های بیش‌تر اقدام کنند. کمی پیش از دریافت چراغ سبز برای اجرای عملیات بازار باز، همتی در گردهم‌آیی بزرگ مقام‌های ارشد دولتی و بخش خصوصی اعلام کرده بود، بانک مرکزی برنامه‌یی برای تغییر رسمی نرخ بهره ندارد.
با این وجود، مشکلات ساختاری که اقتصاد بانک محور ایران را به چالش می‌کشد، اثربخش بودن عملیات بازار باز را هم به چالش می‌کشد. محمد ماهیدشتی، تحلیل گر اقتصاد کلان می‌گوید: تا زمانی که این مسایل ساختاری باقی بمانند، اثربخشی عملیات بازار باز را بی تأثیر می‌کنند. در نتیجه سطح بالای تورم که از عوامل مالی مهم محسوب می‌شود نیز ادامه خواهد داشت. به گفته این کارشناس، عملیات بازار باز عمدتاً با هدف بهبود تدریجی وضعیت
نرخ بهره و مسایل بین بانکی اثرگذار خواهد بود و عملاً این عملیات قادر نخواهد بود مسایل ساختاری بزرگ مانند کسری بودجه را برطرف کند.
برخی دیگر کارشناسان نیز معتقدند در صورتی که بانک مرکزی می‌خواهد بر وضعیت بازار اثرگذار باشد، باید برای تصمیم‌گیری درباره‌ی قیمت‌ها و نرخ اوراق بهاداری که قرار است در عملیات بازار باز مورد معامله قرار گیرد مستقل از دولت تصمیم بگیرد تا بتواند در رسیدن به هدف نهایی خود در کنترل نرخ تورم و وضعیت بازار موفق عمل کند. در حالی که دولت نرخ پایین بهره و قیمت بالای اوراق بهادار را ترجیح می‌دهد اما بانک مرکزی باید تصمیمات خود را مبتنی بر شرایط اقتصادی و خارج از مسایل سیاسی و احساسی بگیرد تا با کنترل تورم بتواند مسایل اقتصادی اساسی را برطرف کند.
بانک مرکزی تحت هدایت همتی، با وجودی که به طور جدی هم‌راستا با اهداف دولت تلاش می‌کند، بسیار قابل اتکاتر و مستقل‌تر از مدیریت پیشین این بانک عمل کرده است. در یکی از تازه‌ترین اقدامات همتی از احتمال بازنگری در سیاست‌های ارزی دولت خبر داده بود.
اگر همتی بتواند برخی فشارهای وارده به بانک مرکزی را مدیریت کند و عملیات بازار باز را به اجرا برساند، می‌تواند نویدبخش یک عصر جدید در رهبری بانک مرکزی در بازار مالی ایران باشد.

آخرین مطالب
آمار بازدیدکنندگان سایت
578773
امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
180
197
1489
575305
1489
11046
578773

آی‌پی شما: 35.170.81.210
امروز: پنج شنبه، 14 آذر 1398